Licencjonowane doradztwo restrukturyzacyjne 

Co istotne, nie ma definicji legalnej terminu „doradztwo restrukturyzacyjne”, co prowadzi do licznych nadużyć i sprawia, że wiele podmiotów posługuje się tym terminem nie mając szczególnych uprawnień w dziedzinie prawa restrukturyzacyjnego. Dlatego tak ważne jest, by zwracać uwagę wyłącznie na podmioty, które są w stanie zapewnić licencjonowane doradztwo restrukturyzacyjne, to znaczy, iż posiadają w swoim gronie licencjonowanego doradcę restrukturyzacyjnego. 

Doradca restrukturyzacyjny - licencja

O tym kim jest doradca restrukturyzacyjny pisaliśmy już w naszym blogu. Co jednak istotne i warte podkreślenia, tym terminem także posługują się podmioty, które nie mają w swoich szeregach osoby posiadającej to uprawnienie. Polski system prawny również nie wprowadza definicji legalnej terminu „doradca restrukturyzacyjny”. Ustawa o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (doradca restrukturyzacyjny – licencja) wprowadza jednak katalog funkcji, do których pełnienia uprawniona będzie osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego. I tak, za tekstem ustawy, licencja doradcy restrukturyzacyjnego pozwala na pełnienie czynności:

1. syndyka  w postępowaniach upadłościowych oraz nadzorcy i zarządcy w postępowaniach restrukturyzacyjnych,
2. zarządcy w egzekucji przez zarząd przymusowy na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego 

Dodatkowo, osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego może wykonywać czynności doradztwa restrukturyzacyjnego. 

Na podstawie treści powyższej ustawy, można więc stworzyć definicję doradcy restrukturyzacyjny. Jest to więc osoba, która posiada licencję doradcy restrukturyzacyjnego uprawniającą ja do pełnienia funkcji syndyka, nadzorcy i zarządcy oraz zarządcy w egzekucji a także świadczyć usługi doradztwa restrukturyzacyjnego. A contrario, należy więc postawić tezę, że osoba nie posiadająca omawianej licencji, nie powinna w ogóle świadczyć usług doradztwa restrukturyzacyjnego, a to oznacza, że podmioty nielicencjonowane (nawet profesjonalni pełnomocnicy procesowi jak adwokaci i radcy prawni!) nie powinni świadczyć tych usług. 

Sprawdź nasze usługi: Kancelaria Restrukturyzacyjna Wrocław

Jakie funkcje może pełnić doradca restrukturyzacyjny?

Zakres uprawnień doradcy restrukturyzacyjnego różni się w zależności od rodzaju postępowania, w którym bierze udział. W praktyce doradca może występować w czterech głównych rolach.

• Nadzorca układu – funkcję tę doradca pełni w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Kontroluje czynności dłużnika i wspiera go w przygotowaniu propozycji układowych, a wybiera go sam przedsiębiorca, zawierając z nim umowę.
• Nadzorca sądowy – rolę tę doradca pełni w przyspieszonym postępowaniu układowym oraz w postępowaniu układowym. Udziela zgody na czynności dłużnika wykraczające poza zwykły zarząd, a wyznacza go sąd restrukturyzacyjny.
• Zarządca – w postępowaniu sanacyjnym doradca przejmuje pełny zarząd nad majątkiem dłużnika, czyli masą sanacyjną, i odpowiada za realizację planu restrukturyzacyjnego oraz wdrożenie działań naprawczych.
• Syndyk – w postępowaniu upadłościowym doradca obejmuje majątek upadłego, dokonuje jego likwidacji, sporządza listę wierzytelności i dzieli fundusze masy upadłości między wierzycieli.

Poza formalnymi postępowaniami doradca restrukturyzacyjny może również pełnić funkcję zarządcy w egzekucji prowadzonej przez zarząd przymusowy na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, a także świadczyć czyste usługi doradcze, czyli udzielać porad, sporządzać opinie i reprezentować strony w negocjacjach, bez formalnego powołania przez sąd.

Plan restrukturyzacyjny – kluczowy dokument w pracy doradcy

Niezależnie od pełnionej roli, jednym z podstawowych obowiązków doradcy restrukturyzacyjnego jest przygotowanie planu restrukturyzacyjnego. To dokument, który w pierwszej kolejności diagnozuje przyczyny problemów finansowych przedsiębiorstwa, a następnie przedstawia konkretną strategię ich rozwiązania, krok po kroku. Plan musi być realistyczny i wykonalny, ponieważ to on stanowi podstawę do zawarcia układu z wierzycielami i podlega ocenie sądu w toku postępowania. W praktyce plan restrukturyzacyjny obejmuje między innymi analizę sytuacji majątkowej dłużnika, opis planowanych działań naprawczych oraz harmonogram ich wdrożenia, a jego jakość ma bezpośredni wpływ na to, czy restrukturyzacja zakończy się uratowaniem firmy, czy jednak przejściem do postępowania upadłościowego.

Kto wyznacza doradcę restrukturyzacyjnego do danej sprawy

Wybór osoby pełniącej funkcję doradcy restrukturyzacyjnego zależy od rodzaju postępowania.

• W postępowaniu o zatwierdzenie układu nadzorcę układu wybiera sam przedsiębiorca i zawiera z nim umowę cywilnoprawną.
• W przyspieszonym postępowaniu układowym oraz postępowaniu układowym nadzorcę sądowego wyznacza sąd restrukturyzacyjny, przy czym sąd jest zobowiązany powołać kandydata wskazanego przez dłużnika, jeżeli uzyskał on poparcie wierzycieli mających więcej niż 30% łącznej sumy wierzytelności.
• W postępowaniu sanacyjnym zarządcę wyznacza sąd.
• W postępowaniu upadłościowym wybór syndyka należy wyłącznie do sądu upadłościowego.

Z ważnych przyczyn sąd może w toku postępowania odwołać wcześniej wyznaczonego doradcę i powołać w jego miejsce innego, wybranego z listy osób posiadających licencję.

Warto przy tym rozróżnić dwa właściwe sądy. Sąd restrukturyzacyjny prowadzi postępowania restrukturyzacyjne, czyli przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe oraz postępowanie sanacyjne, i to on wyznacza nadzorcę sądowego lub zarządcę w tych sprawach. Sąd upadłościowy prowadzi natomiast postępowanie upadłościowe i to wyłącznie do niego należy wybór syndyka. W praktyce funkcje sądu restrukturyzacyjnego i sądu upadłościowego pełni ten sam wydział sądu gospodarczego, jednak przedsiębiorca powinien wiedzieć, że są to formalnie odrębne kompetencje, przypisane do odmiennych rodzajów postępowań.

Egzamin na doradcę restrukturyzacyjnego – wymagania

Jak zrobić licencję doradcy restrukturyzacyjnego? Warunkiem uzyskania licencji doradcy restrukturyzowanego jest złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu. Egzamin ten organizowany jest przez Departament Zawodów Prawniczych Ministerstwa Sprawiedliwości i odbywa się od dwóch do trzech razy w roku w Warszawie. Do egzaminu mogą podejść osoby spełniające następujące kryteria (doradca restrukturyzacyjny – wymagania):

• ma obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
• zna język polski w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności syndyka, nadzorcy lub zarządcy;
• ma pełną zdolność do czynności prawnych;
• ukończyła wyższe studia i uzyskała tytuł magistra lub równorzędny w państwie, o którym mowa w pkt 1;
• posiada nieposzlakowaną opinię;
• w okresie 15 lat przed złożeniem wniosku o licencję doradcy restrukturyzacyjnego przez co najmniej 3 lata zarządzała majątkiem upadłego, przedsiębiorstwem lub jego wyodrębnioną częścią w Rzeczypospolitej Polskiej lub państwie, UE,
• nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;
• nie jest podejrzana albo oskarżona o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;
• nie jest wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego ani w odniesieniu do tej osoby nie są ujawnione w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. 

Co ciekawe, jak widać, osoba ubiegająca się o licencję doradcy restrukturyzacyjnego wcale nie musi być prawnikiem. Niemniej, brak tego wymogu należy z całą pewnością ocenić krytycznie. W praktyce syndyka czy nadzorcy lub zarządcy, poruszanie się wśród przepisów prawa dla osoby, która prawnikiem nie jest, może okazać się niezwykle trudne, jeśli nie niemożliwe. 

Egzamin na doradcę restrukturyzacyjnego w 2026 

Egzamin składa się z dwóch części, testowej złożonej ze 100 pytań jednokrotnego wyboru oraz z części opisowej, czyli zadania problemowego opartego na konkretnym stanie faktycznym. Aby uzyskać pozytywny wynik, konieczne jest udzielenie co najmniej 75 prawidłowych odpowiedzi w części testowej oraz zdobycie minimum 20 z 30 punktów w zadaniu problemowym. Zaliczenie testu nie jest warunkiem dopuszczenia do części problemowej, obie części odbywają się tego samego dnia. W praktyce szczególnie uzyskanie minimalnego progu punktowego z testu bywa trudne, a poziom zdawalności egzaminu od lat oscyluje wokół 30%.

Ministerstwo Sprawiedliwości ogłosiło już terminy egzaminów na 2026 rok. Pierwszy odbył się 11 maja 2026 roku, drugi zaplanowano na 20 października 2026 roku. Wniosek o dopuszczenie do egzaminu wraz z dowodem uiszczenia opłaty należy złożyć najpóźniej 45 dni przed jego terminem. Opłata egzaminacyjna, stanowiąca równowartość 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu egzaminu, w 2026 roku wynosi 3604,50 zł i jest wpłacana na rachunek Ministerstwa Sprawiedliwości w Narodowym Banku Polskim. Na rynku dostępne są kursy przygotowujące do egzaminu, a Ministerstwo Sprawiedliwości publikuje na swojej stronie testy i zadania problemowe z poprzednich lat wraz z prawidłowymi odpowiedziami, co stanowi dobre źródło do samodzielnej nauki.

Jak wygląda proces uzyskania licencji po zdanym egzaminie?

Pozytywny wynik egzaminu nie jest równoznaczny z automatycznym uzyskaniem licencji. Kandydat musi przejść jeszcze kilka formalnych etapów.

1. Wniosek o przyznanie licencji – należy złożyć go nie później niż w ciągu 2 lat od dnia zdania egzaminu, wraz z dokumentami potwierdzającymi spełnienie wymogów ustawowych.
2. Decyzja Ministra Sprawiedliwości – minister wydaje decyzję administracyjną o przyznaniu licencji lub o odmowie jej przyznania, na przykład z powodu niespełnienia wymogów lub upływu dwuletniego terminu od egzaminu.
3. Ślubowanie – składane przed Ministrem Sprawiedliwości lub upoważnionym prezesem sądu okręgowego, po którym podpisywana jest rota ślubowania.
4. Wpis na listę doradców restrukturyzacyjnych – prowadzoną przez Ministerstwo Sprawiedliwości, będący warunkiem rozpoczęcia wykonywania zawodu.
5. Odbiór dokumentu licencji – po wpisie na listę doradca otrzymuje dokument z numerem licencji, danymi osobowymi i fotografią. Opłata za wydanie dokumentu wynosi 250 zł i jest płatna przed jego wydaniem.

Licencja doradcy restrukturyzacyjnego jest ważna bezterminowo. Od grudnia 2023 roku doradcy restrukturyzacyjni mają dodatkowo obowiązek posiadania adresu do doręczeń elektronicznych, co jest weryfikowane już na etapie wpisu na listę.

Kiedy doradca restrukturyzacyjny może stracić licencję?

Licencja doradcy restrukturyzacyjnego nie jest przyznawana raz na zawsze bezwarunkowo. Minister Sprawiedliwości ma ustawowe narzędzia, by ją cofnąć lub zawiesić, co jest istotną informacją zwłaszcza dla przedsiębiorców weryfikujących wiarygodność konkretnego specjalisty.

Cofnięcie licencji następuje, gdy doradca restrukturyzacyjny:

• przestaje spełniać ustawowe wymagania formalne, na przykład traci pełną zdolność do czynności prawnych,
• został dwukrotnie prawomocnie odwołany z pełnienia funkcji z powodu nienależytego wykonywania obowiązków, a w przypadku rażącego uchybienia wystarczy nawet jedno odwołanie,
• sam wystąpił z wnioskiem o cofnięcie licencji,
• został skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,
• dopuścił się uporczywego lub rażącego naruszenia przepisów prawa w toku wykonywania czynności doradcy, stwierdzonego w ramach nadzoru nad jego działalnością.

Zawieszenie licencji ma charakter obligatoryjny, gdy wobec doradcy toczy się postępowanie o częściowe lub całkowite ubezwłasnowolnienie, lub gdy toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego bądź umyślne przestępstwo skarbowe. Minister może również, choć nie musi, zawiesić licencję w przypadku postępowania o przestępstwo nieumyślne, biorąc pod uwagę charakter czynu i jego związek z wykonywaniem funkcji doradcy.

Doradca restrukturyzacyjny – zarobki 

Bardzo trudno oszacować zarobki doradcy restrukturyzacyjnego. Zależą one jednak w głównej mierze od ilości prowadzonych postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych oraz ilości klientów, dla których świadczona jest usługa doradztwa restrukturyzacyjnego, a to z kolei zależeć będzie od doświadczenia i skuteczności działań marketingowych doradcy. Co pewne, w przypadku postępowań upadłościowych, postępowania układowego,  sanacyjnego i przyspieszonego postępowania układowego, wynagrodzenie syndyka i zarządcy określa ustawa. 

Kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny

Uzyskanie standardowej licencji nie jest ostatnim etapem rozwoju zawodowego w tej branży. Osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego może ubiegać się o tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego, który wyznaczany jest do pełnienia funkcji w postępowaniach dotyczących dużych przedsiębiorców, spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa oraz podmiotów o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym.

Tytuł ten przyznaje Minister Sprawiedliwości w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli doradca wykaże spełnienie jednego z poniższych warunków w okresie ostatnich 7 lat przed złożeniem wniosku:

• przeprowadził w całości co najmniej cztery postępowania upadłościowe przedsiębiorców zakończone prawomocnym postanowieniem o zakończeniu postępowania oraz dwa postępowania restrukturyzacyjne lub upadłościowe z możliwością zawarcia układu zakończone prawomocnym zatwierdzeniem układu, albo
• zarządzał przez minimum trzy lata majątkiem średniego lub dużego przedsiębiorcy jako członek zarządu, wspólnik odpowiadający całym majątkiem lub osoba prowadząca działalność gospodarczą, i dodatkowo przeprowadził co najmniej dwa postępowania restrukturyzacyjne lub upadłościowe z zatwierdzonym układem, albo
• w okresie ostatnich 3 lat przeprowadził co najmniej jedno postępowanie układowe lub sanacyjne zakończone zatwierdzeniem układu, w którym liczba wierzycieli przekraczała 100, a suma ich wierzytelności wynosiła ponad 10 000 000 zł.

Tytułu nie przyznaje się osobie, wobec której w związku z pełnieniem funkcji nadzorcy, zarządcy lub syndyka prawomocnie orzeczono co najmniej jedną grzywnę lub odwołanie z funkcji w ostatnich 7 latach, albo co najmniej dwa upomnienia w ostatnich 2 latach przed złożeniem wniosku. Kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny cieszy się większym zaufaniem sądów i wierzycieli, co w praktyce przekłada się na powierzanie mu najbardziej skomplikowanych spraw.

Ilu doradców restrukturyzacyjnych działa w Polsce?

Zawód doradcy restrukturyzacyjnego, mimo stosunkowo krótkiej historii, rozwija się dynamicznie. Według danych Krajowego Rejestru Zadłużonych na koniec grudnia 2024 roku na liście figurowało 1976 doradców restrukturyzacyjnych, z czego około 9% posiadało tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego. Inne źródła branżowe wskazują na przekroczenie liczby 2100 doradców na początku 2026 roku. Rosnąca liczba osób z licencją odzwierciedla zwiększające się zapotrzebowanie rynku na specjalistów od restrukturyzacji, związane z rosnącą liczbą postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych w polskich przedsiębiorstwach.

Krajowa Izba Doradców Restrukturyzacyjnych – dobrowolny samorząd zawodowy

Warto wiedzieć, że w odróżnieniu od niektórych innych zawodów zaufania publicznego, na przykład adwokatów czy radców prawnych, przynależność doradcy restrukturyzacyjnego do organizacji samorządowej nie jest obowiązkowa. Działającą w tej roli organizacją jest Krajowa Izba Doradców Restrukturyzacyjnych, czyli samorząd zawodowy działający na zasadach dobrowolności na podstawie ustawy o samorządzie zawodowym niektórych przedsiębiorców. Do 2016 roku, czyli do czasu wejścia w życie Prawa restrukturyzacyjnego, organizacja ta funkcjonowała pod nazwą Krajowa Izba Syndyków.

Do zadań statutowych Izby należy między innymi kształtowanie wizerunku zawodu doradcy restrukturyzacyjnego jako osoby zaufania publicznego, standaryzacja sposobu wykonywania czynności zawodowych, sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem zasad etyki zawodowej przez swoich członków oraz reprezentowanie ich w postępowaniach sądowych i administracyjnych. Sama Izba w oficjalnych wystąpieniach do władz publicznych wskazuje, że dobrowolność członkostwa istotnie ogranicza jej możliwość realnego egzekwowania wysokich standardów zawodowych wobec wszystkich doradców na rynku, a nie tylko tych, którzy zdecydowali się do niej przystąpić. W praktyce oznacza to, że nie każdy licencjonowany doradca restrukturyzacyjny podlega dodatkowemu nadzorowi środowiskowemu wykraczającemu poza kontrolę Ministra Sprawiedliwości i sądów.

Krajowa Izba Doradców Restrukturyzacyjnych wydaje również kwartalnik „Doradca restrukturyzacyjny", czasopismo branżowe poświęcone wyłącznie zagadnieniom prawa restrukturyzacyjnego i upadłościowego, w którym publikują praktycy zajmujący się tą dziedziną na co dzień, w tym adwokat i kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny Mateusz Jabłoński.

Lista osób posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego 

To, czy dana osoba lub kancelaria oferująca usługę doradztwa restrukturyzacyjnego posiada licencję doradcy bardzo łatwo zweryfikować dzięki publicznemu rejestrowi, jakim jest Krajowy Rejestr Zadłużonych. Wyszukiwarka osób posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego znajduje się w Portalu Publicznym KRZ. Lista osób posiadających tę licencję ujawniona jest na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości www.ms.gov.pl

Doradca restrukturyzacyjny a syndyk

Jak wspomniano, doradca restrukturyzacyjny i syndyk nie są pojęciami rozłącznymi. Syndyk to organ postępowania upadłościowego, a pojęcie to zawiera się w pojęciu doradca restrukturyzacyjny. Każdy doradca może pełnić rolę syndyka, zaś każdy syndyk posiada licencje doradcy restrukturyzacyjnego. Syndyk jest jednak tylko jedną z ról, w jakie może wcielić się doradca restrukturyzacyjny, obok nadzorcy układu, nadzorcy sądowego czy zarządcy w postępowaniu sanacyjnym, co opisano szerzej w części poświęconej funkcjom doradcy.

Q&A

Jak zrobić licencję doradcy restrukturyzacyjnego?

Warunkiem zdobycia licencji jest zdanie egzaminu dla osób ubiegających się o licencję doradcy restrukturyzacyjnego organizowanego przez Ministra Sprawiedliwości 

Ile kosztuje egzamin na doradcę restrukturyzacyjnego?

W 2026 roku opłata egzaminacyjna wynosi 3604,50 zł. Dodatkowo za wydanie dokumentu licencji po zdaniu egzaminu i przyznaniu uprawnień pobierana jest osobna opłata w wysokości 250 zł.

Kto może zostać doradcą restrukturyzacyjnym?

Doradcą restrukturyzacyjnym może zostać osoba fizyczna posiadająca tytuł magistra, która w ciągu 15 lat przed egzaminem zarządzała majątkiem upadłego lub przedsiębiorstwem przez okres minimum 3 lat i spełnia dodatkowe wymogi określone w ustawie. 

Czy doradca restrukturyzacyjny to wolny zawód?

Zawód doradcy restrukturyzacyjnego stał się zawodem regulowanym i został zaliczony do katalogu wolnych zawodów, wykonywanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Czy doradca restrukturyzacyjny może stracić licencję?

Tak. Minister Sprawiedliwości cofa licencję między innymi w razie prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo, dwukrotnego odwołania z pełnionej funkcji lub utraty ustawowych wymogów formalnych, a w określonych przypadkach może ją także zawiesić na czas trwania postępowania karnego.

Czym różni się kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny od zwykłego doradcy?

Kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny musi wykazać się udokumentowanym doświadczeniem w prowadzeniu dużej liczby postępowań upadłościowych lub restrukturyzacyjnych i wyłącznie on może być wyznaczany do spraw dużych przedsiębiorców oraz podmiotów o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa.